Tanrı, bəziləri heç bir günah işləmədən
cəhənnəmdə doğulurlar. (A.Xəyyam)
Bu dəfə haqqında yazdığım kitab, əslən İsveçli, xanım yazar Edita Morrisə aiddi. Bu kitabı oxuyan kimi blogu yazmaq istəmədim, çünki, çox duyğusal, dramatik bir yazı alınacaqdı istəmədən də olsa. Kifayət qədər ağır kitabdı. Həzm etmək üçün biraz zaman keçməlidir mütləq. Ama inanın ki, bu kitabdan sonra bəzi adətlərinizi dəyişəcəksiniz, düzdür bəlkə bir müddətlik olacaq bu ama məncə həmişəlik olsa ne mutlu bu dünyaya.
Bu mövzunun dərinliyinə varmadan qısa info:
Orjinal adı "How Keeping hope fine". Bu kitab 3 hekayəyə ("Nasıl mısın, iyi misin?", "Vietnama sevgiler", "Mutlu Gün") ev sahibliyi edir. Bu kitabda toplanma səbəbləri isə hər üç hekayənin eyni mövzunu - müharibə, aclıq və səfalətin iyrəncliyini göstərməsidir.
Kitabın adı ilk hekayənin ilk cümləsindən götürülüb. Jamaicalı (zənci) qadının, avropalı yazara yazdığı məktubun ilk cümləsi. Nə isə hiss edirəm ki, çox uzanır, dağılır mövzu ona görə də toparlamaq şart. İlk hekayədə Amerikanın qara dərili insanlara etdiyi irqçilik zülmü, insanların işgəncələrə, yoxsulluğa məhkum olunması tük ürpərtici təsvirlərlə yazılıb. Məsələn düşünün, gün ərzində nə yeyirsiniz? Nə qədər yeməklə doydum deyirsiniz? Və sonra o insanların nə ilə doyduğunu oxuyun. Aradakı fərq iştahanızı kəsər. Acından ölürəm deyə yeməyin isinməsinə belə səbrimiz çatmazkən
çox zaman, əslində acından ölmək haqqında heç yaxından-uzaqdan xəbərimiz yoxdur. Bizdən uzaqlarda amma hələ də, sözün əsl mənasında on minlərlə aclıqdan ölməyə davam edən insanlar var çox heyif ki.
 |
| səh 10 |
İkinci - Vietnama sevgiler hekayəsində Nagasakiyə atılan bomba nəticəsində yanan bir oğlanla, Vietnama atılan Napalm bombası nəticəsində yanan bir qızın məktublarını oxuyuruq. Bu hekayədə də aclıq, səfalət diz boyu, üstünə birdə heç sağalmayacaq yaralar var. Nagasaki haqqında eşitmişdim amma Napalm bombası haqqında bir fikrim olmadığına görə biraz araşdırdım və qarşıma çıxan şəkillərə bir neçə saniyədən artıq baxa bilmədim öncə. Sonra dedim ki, necə eqoist necə dəyərli canın varmış be Günel. Sən şəkillərinə baxa bilmirsən amma illərlə onun izlərini özündə daşıyan insanlar var. Açdım bir daha baxdım, biraz daha baxdım ama nə yalan deyim empati qurmaq istədim, olmadı...
Yetərin qədər uzun olan yazını biraz daha uzatmamaq üçün bomba haqqında detaylı yazmıram, maraqlıdırsa araşdırın bi zahmet.
Edita Morris haqqında o qədər müsbət fikirlərim var ki... Doğulduğundan ölənə qədər çox yaxşı imkanı olub bu xanımın. Buna rağmen aclığı o dərəcədə mükəmməl təsvir etməsi, həssas yanaşması, Xerosima qurbanları üçün bir sığınma evi açması, "toxun, acdan nə xəbəri" məsəlini yalan çıxarıb. 2-ci əsas səbəbim - əslən isveçli olsa da yazar amerikalı olaraq tanınır elə ömrü boyu da orda yaşayıb. Buna baxmayaraq çox cəsarətli şəkildə, haqqında yazdığım 2 hekayədə də Amerikanı hədəf almaqdan, rezil üzünü açıq aşkar göstərməkdən çəkinməyib. Hətta hekayədən bir kiçik parça paylaşacam sizlərlə, aşağıdakı şəkildə. Yazar o hissədə Amerikanın niyə vyetnamlılara viza vermədiyini görün necə açıqlayır. Başqa bir kitabı olan "Xerosimanın çiçəkləri" romanında o, sanki Yaponiyadan üzr istəyən bir amerikalıdır.
 |
| səh 96 |
Üçüncü hekayə - Mutlu Gün...
Bu hekayədə isə ekoloji fəlakət nəticəsində səhralığa çevrilən bir dünyada insanların necə aclıq mücadelesi verdiyini işləyib Edita teyzemiz. Hətta bircə dənə belə olsun quşun yaşamadığı dünya. Düşünün... Bir otun belə bitmədiyi dünya... Yenə düşünün... Şükr etdinizmi?
Bu kitabdan sonra dəyişəcəksiniz demişdimya...
Kitab bittikdən sonra çox ağır təsir etmişdi mənə. Bir neçə gün düşündüm durdum. Elə o günlərdən birində səhər işə gəldim, stolumun gözünü açdım nə isə axtarırdım. Gözümə yaddan çıxmış alma dəydi. Ən az 10 gün idi ki, orda unudulmuşdu, qabığı büzüşmüşdü. Əl atıb götürdüm və zibil vedrəsinə atmaq istədim. Birdən dayandım, necə günah elədiyimi anladım. İnanın ki, bunları pafoslu səslənsin deyə yazmıram, ciddi-ciddi əlim gəlmədi atım. Dedim ki, mən bunun qabığını biraz dərin soyub yeye bilərəm. Bu kitabdan sonra məncə hamı, necə israfçı olduğunun fərqinə varıb, üzüləcək. Ama dəyişəcək...
Qaldı ki, bu kitabın yeməyinə... Bu kitabın yeməyi yoxdur əlbəttə ki... Bu kitabdakı bütün qəhrəmanlar o qədər acdır ki, kitabın təsirindəysəniz əgər, yemək yeyərkən vicdan əzabı çəkəcəksiniz. Əgər mütləq bir yeməyi olmalıdırsa kitabımın, onda bu limon qabığı olsun.
